We kunnen de democratie opdoeken

Schermkopie-94 2014.04.07

Gisteren was ‘Het referendum’ één van de onderwerpen in Buitenhof. U heeft het kunnen zien of u kunt er alsnog naar kijken via buitenhof gemist. Van de website van Buitenhof de volgende inleidende tekst.

Het referendum staat weer op de politieke agenda. Dinsdag praat de Eerste Kamer over het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks, PvdA en D66. Zoals het er nu naar uitziet lijkt het een meerderheid te halen. Maar hoe wenselijk is dit? En is het een antwoord op de kloof tussen de burger en de politiek? En hoe houdbaar is ons democratisch bestel? Een debat met initiatiefnemer Linda Voortman (GroenLinks), hoogleraar rechtsfilosofie Andreas Kinneging en politicoloog Kristof Jacobs’.

De aanleiding om deze column te schrijven waren de opmerkingen (tegenwerpingen, nuances) van Andreas Kinneging (AK). Zijn kritische kanttekeningen heb ik vaker door anderen, met name politici horen roepen. Kort door de bocht samengevat ‘de burger is niet in staat om een zinnig besluit te nemen over complexe politieke zaken’. Herkent u zichzelf?

Ten aanzien van het onderwerp referendum vraagt AK zich af (hij argumenteert in vragende vorm) of de bevolking wel goed nadenkt over de voorliggende opties. Verder praat hij over de representatieve democratie waarin, in het kader van arbeidsdeling, politiek bedrijven een specialisme, een vak is en daarmee, ten opzichte van de inbreng van burgers, leidt  tot een betere kwaliteit.

De voorstanders van het referendum, Linda Voortman en Kristof Jacobs spreken over de kloof tussen burger en politiek, het dalende vertrouwen van de burger in de politiek en geven hun visie, waaronder de mogelijkheid om burgers meer en op verschillende manieren te betrekken bij de politieke besluitvorming. AK spreekt uit daar weinig vertrouwen in te hebben en verwijst als voorbeeld naar het raadgevend (Europese) referendum over het constitutioneel verdrag. AK vraagt zich af hoe diep burgers daar over hebben nagedacht, hebben ze de constitutie überhaupt gelezen? Goed, wijs en verstandig beraad van de burgers was volgens AK niet de grondslag voor hun besluit, eerder een gevoel van onvrede over de EU.

De uitkomst van het referendum kent u. Wat ermee gedaan is ook. AK geeft aan dat drie jaren later het verdrag alsnog via de representatieve (?) organen is aangenomen onder de naam ‘Lissabonverdrag’. Verder stelde hij ‘als iets het vertrouwen van burgers aantast in de politiek en de democratie, dan is dat het wel’.

AK zegt het niet met zoveel woorden maar volgens mij bedoelde hij dat je beter geen referendum kan houden. Want als de uitkomst je niet bevalt en je die als politiek naast je neer legt, dan tast dat het vertrouwen van burgers in de politiek aan. Anders gezegd, geen referendum houden want we willen het vertrouwen van de burgers niet verliezen? Ja hoor zo dom zijn die burgers.

In de discussie stelt AK dat politiek niet alleen maar een veredelde manier van enquêteren is, politiek is ook leiding geven en mensen overtuigen, je moet met een verhaal aankomen over Europese integratie. Jacobs antwoord daarop dat juist bij een referendum de politici het goed moeten uitleggen.

Tijdens de discussie vraagt AK zich ook af of de bevolking de complexiteit van b.v. de EU en de zorgproblematiek kan doorgronden en stelt hij dat mensen geen tijd hebben en zich niet maanden lang willen verdiepen in die onderwerpen.

Oké, al luisterend naar AK zeg ik ‘opdoeken die democratie’. Waarom de hele democratie, het gaat toch alleen over het referendum? Nee, want als wij burgers al niet in staat zijn om ons uit te spreken in een referendum, hoe kunnen we dan een zinnige stem uitbrengen tijdens de verkiezingen? Eén onderwerp (b)lijkt voor ons al te moeilijk of te veel, laat staan dat we een gefundeerd oordeel kunnen hebben over al die verkiezingsprogramma’s die de meesten van ons dan waarschijnlijk ook niet kunnen of willen lezen. Dus een wassen neus die verkiezingen, doen we kennelijk ook op gevoel.

Maar goed, u begrijpt het al, toch? Ik ben het helemaal niet eens met AK. Het referendum moet er gewoon komen. Dan kunnen wij als burgers beslissen over heel belangrijke punten (zoals b.v. het wel of niet weggeven van onze soevereiniteit aan de EU) en over punten waar een kabinet met of zonder gedoogconstructie om wat voor reden dan ook niet uit kan of wil komen. Aan de dames en heren politici om ons die punten maar eens goed uit te leggen, in de verkiezingsprogramma’s, bij coalitievorming en bij een referendum.

Advertenties